Wieloznaczny termin oznaczający: nauki Buddy, prawo kosmiczne, ostateczną rzeczywistość, a także najmniejsze składowe bytu (w Abhidharmie).

Perspektywa krytyczna

  • Tekstualizacja: Pali Text Society i wczesna buddologia zachodnia zredukowały żywą Dharmę do „tekstu”. To podejście sugeruje, że Dharma jest „zamrożona” w kanonie, co ignoruje fakt, że dla większości Azjatów Dharma to rytuał, obecność relikwii i magia ochronna (paritta).
  • Esencjalizm: Poszukiwanie „oryginalnej” lub „czystej” Dharmy (przez modernistów takich jak Stephen Batchelor) jest strategią ideologiczną. Buddolodzy wskazują, że Dharma zawsze była hybrydą, ewoluującą w kontakcie z lokalnymi kulturami (Bön w Tybecie, Shinto w Japonii, Konfucjanizm w Chinach).
  • Dharma jako Ideologia: W Azji Południowo-Wschodniej (np. Sri Lanka, Birma) Dharma bywa utożsamiana z tożsamością narodową („Dharmadwipa” – wyspa Dharmy), co prowadzi do wykluczania mniejszości religijnych i przemocy motywowanej religijnie.

Powiązane