Siedząca medytacja w tradycji Zen. W szkole Sōtō (Dōgen) akcentuje się Shikantaza („tylko siedzenie”) – praktykę bezprzedmiotową, gdzie samo siedzenie jest realizacją oświecenia.
Rytuał vs Technika
Współczesny Modernizm buddyjski (i ruch Mindfulness) traktuje zazen jako technikę relaksacyjną lub terapeutyczną (redukcja stresu, uważność).
- Rytuał ciała: Tradycyjnie zazen jest rytuałem, w którym kluczowa jest forma: postawa ciała, ułożenie szat, ołtarz, kadzidło. Badacze wskazują, że w klasztorze „robienie zazen” to performatywne odgrywanie roli Buddy, a nie tylko „praca z umysłem”.
Zazen a Wojna
Brian Daizen Victoria w Zen at War dokumentuje, jak w czasie II wojny światowej technika zazen była promowana wśród japońskich żołnierzy jako metoda budowania „siły woli”, nieustraszoności wobec śmierci i absolutnego posłuszeństwa rozkazom (tzw. „Imperialny Zen”). Pokazuje to, że zazen jako technika koncentracji jest moralnie neutralna i może służyć celom militarnym.